W codziennych sprawach związanych z pieniędzmi znaczenie ma nie tylko i wyłącznie rodzaj wybranej usługi, ale również sposób działania instytucji, która ją świadczy. W polskim sektorze bankowym funkcjonują podmioty o różnorakich formach organizacyjnych, a jednym z nich jest bank spółdzielczy. Jego charakter wynika przede wszystkim z tego, że funkcjonuje jako spółdzielnia, a nie jako typowa spółka akcyjna.
W strukturze takiej instytucji występują członkowie posiadający udziały, a ich prawa i obowiązki określają przepisy a także statut. Nie znaczy to natomiast, że każda osoba korzystająca z rachunku musi zostać członkiem. W praktyce klient i członek spółdzielni mogą być dwiema różnymi rolami. To rozróżnienie jest istotne, ponieważ daje możliwość uniknąć częstego błędu polegającego na utożsamianiu samego posiadania konta z uczestnictwem w strukturze właścicielskiej banku.
Kiedy pojawia się pytanie, czym odbiega bank spółdzielczy od banku komercyjnego, warto zacząć właśnie od sposobu organizacji. W banku komercyjnym właścicielami są akcjonariusze, natomiast w banku spółdzielczym występują członkowie spółdzielni. Odmienna jest zatem nie tylko i wyłącznie metoda prawna, ale także mechanizm związany z uczestnictwem właścicielskim. Z perspektywy osoby wykonującej przelew czy korzystającej z karty różnica ta może pozostać praktycznie niezauważalna. Bardziej widoczna staje się przy analizowaniu zasad członkostwa, organów banku oraz sposobu podejmowania określonych wyborów. Warto również pamiętać, że bank spółdzielczy wciąż wytwarza czynności bankowe i podlega regulacjom dotyczącym sektora bankowego. Nie powinno się zatem traktować go jako instytucji o całkowicie innym charakterze niż pozostałe banki.
Drugą kwestią jest skala oraz sposób prowadzenia działalności. Bankowość spółdzielcza ma silne związki z lokalnymi społecznościami i przez lata była związana między innymi z obsługą rolnictwa, niewielkich przedsiębiorstw a także klientów z mniejszych miejscowości. Aktualnie poszczególne banki mogą natomiast w znacznym stopniu się od siebie różnić. Jeden może działać na niewielkim obszarze, podczas gdy inny ma rozbudowaną sieć placówek i szeroki zakres obsługi elektronicznej. Nie warto więc wyciągać wniosków dotyczących konkretnego banku jedynie na bazie jego spółdzielczego charakteru. Przy prawdziwym wyborze usługi znaczenie mają najmniejsze elementy zapisane w umowie i regulaminach. Dotyczy to w głównej mierze opłat za prowadzenie rachunku, zasad korzystania z karty, kosztów przelewów, warunków kredytowania czy dostępnych metod kontaktu z bankiem. Sama metoda organizacyjna nie przesądza o tych parametrach.
Istotnym elementem pozostaje także lokalność, która w sytuacji bankowości spółdzielczej może wpływać na sposób funkcjonowania instytucji, ale nie stanowi uniwersalnej zasady. Zakres działalności uzależniony jest od konkretnego podmiotu, jego wielkości oraz przyjętego modelu organizacyjnego. Z punktu widzenia klienta ważne jest rozdzielenie informacji o rodzaju banku od oceny pojedynczej usługi. To, że dana instytucja jest spółdzielcza, mówi głównie o jej strukturze prawnej i właścicielskiej, jednak nie odpowiada samo w sobie na pytania o koszty, dostępność produktów czy sposób obsługi. Przy analizowaniu oferty trzeba zatem sprawdzać aktualne dokumenty oraz konkretne warunki. Takie podejście ma znaczenie w szczególności wtedy, gdy porównywane są instytucje o różnej formie prawnej, ponieważ dokładnie tak samo wyglądająca usługa może być regulowana odmiennymi zasadami szczegółowymi.
Zobacz także: spółdzielczy bank.